Intercyza – brak zaufania czy głos rozsądku?

Intercyza małżeńska i rodzaje intercyz

Intercyza – na dźwięk tego słowa wiele osób wciąż kręci głową z niesmakiem. „Ale jak to? Nie ufacie sobie?” – pytają zaskoczeni członkowie rodziny i znajomi. Jasne, że ufamy – w przeciwnym razie nie zdecydowalibyśmy się na ślub 😉. Dlaczego zatem dopuszczamy możliwość zawarcia majątkowej umowy małżeńskiej? Czyżbyśmy ulegli narastającej w ostatnim czasie modzie? A może chcemy zamanifestować swoją odrębność i niezależność od siebie nawzajem? Powodów, dla których partnerzy decydują się na podpisanie intercyzy jest wiele i zazwyczaj nie mają one nic wspólnego z brakiem zaufania. Zanim jednak o tym, musimy wyjaśnić sobie kilka podstawowych pojęć.

Czym jest intercyza?

Intercyza, czyli umowa majątkowa małżeńska to umowa pomiędzy małżonkami lub osobami zamierzającymi wziąć ślub (nupturientami), zawarta w formie aktu notarialnego. Reguluje ona stosunki majątkowe małżeńskie w sposób odmienny od standardowych zasad ustroju wspólności ustawowej.

Jakie są rodzaje intercyz?

Jakie wyróżniamy rodzaje intercyz?Większość ludzi słysząc słowo „intercyza” od razu kojarzy je z rozdzielnością majątkową. Być może niektórzy z Was będą zaskoczeni jeśli powiem, że rodzajów umów majątkowych, jakie mogą podpisać przyszli lub obecni małżonkowie jest aż cztery!

Otóż, intercyzą narzeczeni lub mąż
i żona mogą:

  • rozszerzyć wspólność małżeńską
  • ograniczyć wspólność małżeńską
  • ustanowić rozdzielność majątkową
  • ustanowić rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków

Jak można rozszerzyć i ograniczyć wspólność majątkową?

Jeśli chodzi o ograniczenie wspólności majątkowej, możecie to zrobić dowolnie. Natomiast w przypadku rozszerzania wspólności nie macie już pełnej swobody. Art. 49. k.r.o. wylicza wprost na jakie elementy nie można rozszerzyć wspólności. Należą do nich:

  • przedmioty majątkowe, które przypadną małżonkowi z tytułu dziedziczenia, zapisu lub darowizny
  • prawa majątkowe, które wynikają ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom
  • prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie
  • wierzytelności z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia, o ile nie wchodzą one do wspólności ustawowej, jak również wierzytelności z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę
  • niewymagalne jeszcze wierzytelności o wynagrodzenie za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej każdego z małżonków

Czym jest i na czym polega rozdzielność majątkowa?

Jak już możecie wiedzieć z naszego artykułu na temat zasad zarządu majątkiem wspólnym, podstawowym ustrojem małżeńskim jest ustawowa wspólność majątkowa. Charakteryzuje się tym, że jako małżonkowie macie do czynienia z trzema masami majątkowymi: majątkiem wspólnym, majątkiem osobistym męża oraz majątkiem osobistym żony. Czym natomiast jest rozdzielność majątkowa? Niczym innym jak brakiem wspólności przejawiającym się tym, że zamiast wymienionych wyżej trzech mas majątkowych, istnieją tylko dwie: majątek osobisty męża oraz majątek osobisty żony.

Czy to oznacza, że małżonkowie z rozdzielnością majątkową nie mogą mieć wspólnej własności?

Czy małżonkowie z rozdzielnością majątkową mogą mieć własność wspólną?Nie – nic nie stoi ku temu na przeszkodzie. Po prostu jest to nieco inaczej uregulowane niż w przypadku ustroju wspólności majątkowej. Zamiast przepisów Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego o wspólności majątkowej małżeńskiej (współwłasności łącznej), stosuje się wówczas przepisy Kodeksu Cywilnego o współwłasności w częściach ułamkowych. W tym pierwszym przypadku, jeśli zdecydujecie się na kupno mieszkania po ślubie, obydwoje będziecie jego właścicielami w całości. Natomiast w ustroju rozdzielności, każde z Was będzie jego właścicielem w ½.

Warto również zaznaczyć, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązków, o których pisaliśmy w artykule poświęconemu w całości właśnie tej tematyce.

Jak rozdzielność majątkowa wpływa na przepływy majątkowe w małżeństwie?

Okazuje się, że jeśli funkcjonujecie w takim ustroju, Urząd Skarbowy Wasze przepływy może potraktować jako darowizny.

W Polsce nie ma podatku od darowizn pomiędzy najbliższymi osobami, jednak należy pamiętać o spełnieniu jednego warunku. W terminie sześciu miesięcy od dokonania darowizny osoba obdarowana musi zgłosić ten fakt do US i złożyć wniosek o przyznanie ulgi podatkowej z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. W przeciwnym razie, jeśli zostaniecie skontrolowani, będziecie narażeni na zapłatę podatku według stawki karnej 20%!

Podoba Ci się nasz artykuł?

Spokojnie, ten wpis pozostanie darmowy, ale jeśli chciałbyś przeczytać więcej artykułów takich jak ten, to zapisz się na naszego newslettera – zero spamu!

 

Co w praktyce oznacza rozdzielność majątkowa?

Oznacza tyle, że majątek wspólny w ogóle nie powstaje, a jeśli intercyza zawierana jest dopiero w trakcie trwania małżeństwa, majątek wspólny przestaje istnieć wraz z jej podpisaniem. Wspólność łączna zostaje zastąpiona współwłasnością w częściach ułamkowych, przy czym przyjmuje się, że udziały małżonków są równe.

Na czym polega rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków?

Na czym polega rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków?Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków charakteryzuje się tym, że mąż i żona w trakcie trwania małżeństwa żyją w rozdzielności majątkowej. Obydwoje nabywają przedmioty do swoich osobistych majątków oraz samodzielnie nimi zarządzają. Ponadto każdy z małżonków ponosi odpowiedzialność swoim majątkiem osobistym za zaciągnięte przez siebie zobowiązania. Z chwilą ustania rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków np. w przypadku rozwodu, małżonkowie mogą dokonać rozliczeń swoich dorobków.

Czym jest dorobek?

No dobra, ale czym jest ten tajemniczy dorobek? Jak podaje Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy, dorobkiem danego małżonka nazywamy wzrost wartości jego majątku, który nastąpił po zawarciu umowy majątkowej. Nie jest to definicja ściśle wiążąca, ponieważ mąż i żona mają możliwość określenia dorobku inaczej na własny użytek, co w praktyce często się zdarza.

Małżonek, którego dorobek jest mniejszy, może żądać od współmałżonka wyrównania przez zapłatę lub przeniesienie prawa. O tym, jak prawidłowo obliczyć swój dorobek przeczytacie klikając poniżej.

Sprawdź jak obliczyć swój dorobek

Kiedy można podpisać intercyzę?

Wiele osób zdaje się być zaskoczona faktem, że intercyzę można sporządzić zarówno przed zawarciem małżeństwa, jak i w trakcie jego trwania. Co więcej, umowa majątkowa małżeńska może być w każdej chwili rozwiązana lub zmieniona. W razie jej rozwiązania w czasie trwania małżeństwa,  między małżonkami powstaje wspólność ustawowa (chyba, ze strony postanowią inaczej).

Intercyza – czy to się opłaca?

Kiedy opłaca się podpisywać intercyzę?Być może niektórzy z Was będą rozczarowani tym, co powiem, ale prawda jest taka, że nie ma prostej odpowiedzi na powyższe pytanie 😕 . Wszystko zależy od tego, na jaki rodzaj umowy majątkowej się zdecydujecie, jakie istnieją pomiędzy Wami relacje, czy umiecie rozmawiać o pieniądzach i majątku, czy aspirujecie do bycia przedsiębiorcami, jaki zawód wykonujecie, czym według Was jest sprawiedliwość w związku.

W niektórych przypadkach intercyza może powodować utratę bardzo konkretnych pieniędzy. Jeśli jedno z Was ma własne mieszkanie, które wynajmuje, w ustroju wspólności dochody z tego tytułu wchodzą w skład majątku wspólnego. Natomiast w ustroju rozdzielności majątkowej pieniądze uzyskane z wynajmu, nie będą należały do Was obojga, lecz tylko do małżonka będącego właścicielem mieszkania.

Kiedy rozdzielność majątkowa stanowi korzyść?

Rozdzielność może być przydatna np. wtedy, gdy jeden z małżonków prowadzi działalność gospodarczą, wykonuje wolny zawód obarczony znacznym ryzykiem albo jest wspólnikiem lub członkiem władz spółki odpowiadającym osobiście za jej zobowiązania. W takiej sytuacji umowa majątkowa chroni drugiego małżonka przed odpowiedzialnością za długi pierwszego.

Kiedy nie potrzebujecie intercyzy?

Jeśli sporządzacie intercyzę tylko po to, by zaznaczyć, że np. samochód otrzymany przez jedno z Was jeszcze przed ślubem od rodziców, jest wyłącznie jego, możecie dać sobie spokój. Nie wiedzieć czemu (chociaż domyślamy się, że to wynik niewiedzy), rodzice pary młodej często sugerują takie rozwiązanie, nie chcąc, aby dany przedmiot majątkowy, który podarowali córce czy synowi, dostał się w ręce zięcia lub synowej.

Jak już pisaliśmy w artykule na temat zarządu majątkiem wspólnym, wszystko, co żona czy mąż nabyli lub dostali przed ślubem, stanowi ich majątek odrębny i druga połówka nie ma do tego praw (chyba, że sami je na nią przeniesiecie). W takiej sytuacji intercyza jest zatem zbędna.

Czy to prawda, że intercyza obniża zdolność kredytową małżonków?

Czy intercyza obniża zdolność kredytową?Nie zawsze. Owszem, w przypadku niskich dochodów jednego z małżonków, jego zdolność kredytowa obniża się na tyle, że może mieć on problem z otrzymaniem kredytu hipotecznego, samochodowego czy gotówkowego.  Nie ma jednak żadnych przeciwwskazań, aby w takiej sytuacji małżonkowie nabyli mieszkanie lub dom wspólnie, na współwłasność w częściach ułamkowych.

Zdarza się jednak, że umowa majątkowa małżeńska podnosi zdolność kredytową małżonka. Jak to możliwe? W przypadku, gdy mąż lub żona posiada własne zobowiązania, a jednocześnie podpisał/a intercyzę wprowadzającą rozdzielność majątkową, bank udzielając kredytu jego/jej drugiej połówce nie bierze ich pod uwagę, badając zdolność kredytową, co w rezultacie wręcz ułatwia zaciągnięcie kredytu.

Czy odpowiedzialność za długi małżonka przy rozdzielności majątkowej jest całkowicie wyłączona?

Całkowicie nie – nawet jeśli Wasza intercyza przewiduje rozdzielność majątkową. Jednak wówczas odpowiedzialność za długi jest w pewien sposób ograniczona. Natomiast przy rozszerzeniu lub ograniczeniu wspólności majątkowej odpowiedzialność za długi ponosić będziecie w zasadzie tak samo jak przy wspólności ustawowej na zasadach ogólnych.

Jak to jest z tą odpowiedzialnością za długi?

Jeżeli dane zobowiązanie zaciągniecie wspólnie, odpowiadacie za nie solidarnie i nie ma żadnego znaczenia jaki rodzaj ustroju majątkowego Was obowiązuje. Jednak na tym nie kończy się Wasza solidarna odpowiedzialność.

Art. 30 k.r.o. stanowi bowiem, że małżonkowie odpowiadają solidarnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny. W tym wypadku również bez znaczenia pozostaje fakt, czy zawarliście umowę majątkową małżeńską, czy nie. Jedynym ze sposobów na wyłączenie tego rodzaju odpowiedzialności jest separacja, ale o tym innym razem. Co natomiast w sytuacji, gdy zobowiązanie zostało zaciągnięte na cele inne niż zaspokojenie zwykłych potrzeb rodziny? Tutaj już obowiązuje rozdzielność majątkowa i drugi małżonek nie poniesie odpowiedzialności za długi swojej drugiej połówki. Ale czy zawsze?

Czy umowa majątkowa zawsze jest skuteczna wobec osób trzecich?

Niestety, nie. Skuteczność umowy majątkowej małżeńskiej wobec osób trzecich np. kontrahentów małżonka zależy od tego, czy fakt zawarcia intercyzy oraz jej rodzaj był im wiadomy. W przeciwnym razie stosunki majątkowe małżonków wobec osoby trzeciej ocenia tak jakby umowa majątkowa małżeńska nigdy nie została zawarta. Zatem samo zawarcie intercyzy nie stanowi wystarczającej ochrony. W interesie małżonków leży poinformowanie osób trzecich o jej istnieniu.

Jak dopełnić tego obowiązku? Czy za każdym razem przed podpisaniem umowy musicie mówić, że podpisaliście intercyzę? A może istnieje jakiś rejestr umów majątkowych małżeńskich?

Jak działa intercyza jeśli jestem przedsiębiorcą?W Polsce nie ma takiego rejestru. Jeżeli jednak małżonek jest wspólnikiem spółki osobowej, może żądać wpisania wzmianki o intercyzie do Krajowego Rejestru Sądowego. Co ważne, istnieje domniemanie powszechnej znajomości wpisów do rejestru przedsiębiorców, dlatego zamieszczenie w nim informacji o stosunkach majątkowych małżeńskich spowoduje że wierzyciel nie będzie mógł zasłaniać się nieznajomością wpisu w rejestrze. W pozostałych przypadkach, aby małżonek mógł powoływać się na intercyzę, musi poinformować wierzyciela o fakcie jej zawarcia oraz jej rodzaju przed zaciągnięciem zobowiązania.

Jak rozdzielność wpływa na odpowiedzialność z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej?

Małżonek nieprowadzący działalności gospodarczej nie odpowiada za zobowiązania cywilnoprawne związane z firmą małżonka, który ją prowadzi. Także bank i inni wierzyciele respektują tę zasadę – okazanie intercyzy powoduje, że drugi małżonek nie jest proszony o wyrażenie zgody na zaciągnięcie zobowiązania ani o jego poręczenie. Natomiast małżonek-przedsiębiorca odpowiada za zobowiązania związane z firmą całym majątkiem firmy niezależnie od tego, czy przedsiębiorstwo objęte jest majątkiem osobistym, czy wspólnym.

Wpadłem w długi, ale chcę ochronić majątek małżonka. Czy podpisanie intercyzy załatwi sprawę?

Na tym etapie intercyza na niewiele się zda, ponieważ umowy majątkowe małżeńskie nie działają wstecz.

Czy mając intercyzę możemy wspólnie rozliczać się z podatku?

Niestety, nie ma takiej możliwości. Aby wspólnie rozliczyć się z małżonkiem, powinniście przez cały rok podatkowy spełniać następujące warunki:

  • być małżeństwem
  • między Wami musi obowiązywać wspólność majątkowa małżeńska
  • żaden z małżonków nie powinien korzystać z karty podatkowej, ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych (z wyłączeniem najmu prywatnego), podatku liniowego ani podatku tonażowego.

Ile kosztuje intercyza?

Ile kosztuje intercyza?Intercyza musi być spisana w formie aktu notarialnego i nie można w żaden sposób obejść tego obowiązku. Sporządzona inaczej będzie po prostu nieważna. Maksymalna taksa notarialna za taką umowę podpisaną jeszcze przed ślubem wynosi obecnie 400 zł. Do tej kwoty należy doliczyć 23% podatku VAT i wypisy od umowy – kilkanaście złotych za każdy egzemplarz.

Jeżeli jednak zdecydujecie się na sporządzenie intercyzy dopiero po zawarciu małżeństwa, musicie być gotowi na poniesienie wyższych kosztów. Wynika to z tego, że opłata notarialna zależy od łącznej wartości majątku, którego dotyczy akt notarialny. Zatem im większa wartość majątku, opłata będzie proporcjonalnie wyższa.

Jak intercyza ma się do dziedziczenia?

Fakt zawarcia majątkowej umowy małżeńskiej nie wpływa na porządek dziedziczenia. Małżonkowie dziedziczą po sobie na normalnych zasadach.

Podsumowanie

Po zapoznaniu się z treścią niniejszego wpisu posiadacie już wiedzę, czy w Waszym przypadku zawieranie intercyzy ma sens. Jeżeli chcecie korzystać z możliwości wspólnego rozliczenia się z podatku, żadne z Was nie prowadzi działalności gospodarczej, ani nie wykonuje wolnego zawodu albo planujecie wziąć kredyt, a Wasza zdolność kredytowa przedstawia się lepiej kiedy jest liczona dla Was wspólnie, zastanówcie się, czy nie warto zaczekać z podjęciem decyzji o podpisaniu umowy majątkowej małżeńskiej.

Pamiętajcie, że intercyzę możecie zawrzeć w dowolnym momencie trwania Waszego małżeństwa. Zatem jeśli Wasza sytuacja życiowa czy zawodowa się zmieni, będziecie mogli udać się do notariusza i inaczej uregulować stosunki majątkowe pomiędzy Wami. Jakie jest Wasze podejście do zawierania intercyz? Dajcie znać w komentarzach 😊.

Stan prawny na dzień 9.08.2018 r.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Dodaj swój komentarz!
Wprowadź imię