Kochanie, sprzedałam nasz samochód – zasady zarządu majątkiem wspólnym

Zasady zarządu majątkiem wspólnym w małżeństwie

„W naszym przypadku po ślubie nie zmieni się nic, bo już teraz mieszkamy razem.” Zdarzyło się Wam słyszeć podobne słowa? Osoby je wypowiadające najwyraźniej nie są świadome, ile zmian niesie za sobą wstąpienie w związek małżeński. Tymczasem ten niepozorny „papier” wpływa na co najmniej kilkanaście różnych aspektów naszego życia, do których należy m.in. ubezpieczenie zdrowotne, porządek dziedziczenia czy zarząd majątkiem wspólnym. W niniejszym artykule skupię się właśnie na zasadach zarządu majątkiem wspólnym małżonków. Warto zainteresować się tym tematem jeszcze zanim nałożycie sobie nawzajem na palce obrączki.

Mój małżonek dba o nasz majątek i mam do niego zaufanie – czy to wystarczy?

Majątkiem wspólnym małżonowie powinni zarządzać razem Moim zdaniem – nie. To nie jest wcale kwestia braku zaufania, tylko przejaw zdrowego podejścia do troszczenia się o swoje sprawy i odpowiedzialności za Wasze wspólne życie.

Kocham, ale mam swój rozum i chcę mieć kontrolę nad tym, co dzieje się z naszymi pieniędzmi i majątkiem. Wiele osób (zwłaszcza kobiet) zaczyna interesować się wymienionymi zagadnieniami dopiero kiedy ich związek się rozpada. To stanowczo za późno. Życie to nie zawsze bajka, nie wiadomo co nas czeka w przyszłości.

 

Czym jest ustawowa wspólność majątkowa?

Ustawowa wspólność majątkowa to podstawowy ustrój małżeński, który powstaje automatycznie wraz z zawarciem związku małżeńskiego. Podstawowy? Czy to oznacza, że istnieją jakieś „niepodstawowe” ustroje? A i owszem, ale do ich zastosowania niezbędne jest podpisanie intercyzy, o której szczegółowo opowiem już wkrótce.

Moje, Twoje, Nasze

W podstawowym ustroju majątkowym występują trzy masy majątkowe:

  • majątek wspólny
  • majątek osobisty żony
  • majątek osobisty męża

Każdy z małżonków jest uprawniony do całości (a nie połowy!) majątku wspólnego na równi ze współmałżonkiem (tzw. wspólność  łączna). Polega to na tym, że wszystkie składniki majątku i prawa wchodzące w skład majątku wspólnego należą łącznie i niepodzielnie do obojga małżonków. Zatem przykładowo żona nie może darować ułamkowej części działki budowlanej należącej do wspólnego majątku małżonków.

Skoro małżonkowie są współwłaścicielami majątku wspólnego to oboje mają uprawnienia do współposiadania oraz do korzystania z rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego.

Co wchodzi w skład majątku wspólnego?

Co wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków?Majątek wspólny obejmuje przedmioty majątkowe nabyte po ślubie zarówno przez oboje małżonków, jak i każdego z nich z osobna. Dla określenia przynależności do majątku wspólnego ma znaczenie moment nabycia.

Do majątku wspólnego małżonków należą w szczególności:

  • dochody z majątku wspólnego i majątków osobistych (czyli np. czynsz pobierany tytułem wynajmu mieszkania należącego do majątku osobistego męża, należy również do żony!)
  • pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków
  • środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków
  • kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS itp.
  • wszystkie rzeczy nabyte w trakcie trwania małżeństwa, o ile nie są one objęte majątkiem osobistym jednego ze współmałżonków

Mój mąż kupił samochód. Do kogo on należy?

Do Was obojga. Dla kwalifikacji samochodu (czy każdej innej rzeczy) do majątku wspólnego nie ma znaczenia, że to wyłącznie mąż dokonał zakupu i że tylko on będzie widniał jako właściciel w dowodzie rejestracyjnym!

Czy aby sprzedać samochód, którego właścicielem w dowodzie rejestracyjnym jestem tylko ja, potrzebuję podpisu małżonka?

Czy można sprzedać samochód bez podpisu małżonka?Przy sprzedaży samochodu, który nabyłeś do majątku wspólnego (umowa kupna została zawarta samodzielnie i w dowodzie rejestracyjnym figurujesz tylko Ty), wystarczy tylko Twój podpis. Jeżeli jednak taki samochód nabyłeś wspólnie z Twoją drugą połówką i oboje jesteście ujawnieni w dowodzie rejestracyjnym, na umowie sprzedaży powinien znajdować się zarówno Twój podpis, jak i podpis Twojego małżonka.

No dobrze, już wiemy, co jest wspólne, ale co z majątkami osobistymi małżonków?

Co wchodzi w skład majątków osobistych małżonków?

Prawa majątkowe stanowiące składniki majątku osobistego wymienione zostały w zamkniętym katalogu z art. 33 k.r.o. Są to:

  1. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej (z okresu panieńskiego/kawalerskiego)
  2. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił (nie dotyczy to jednak przedmiotów zwykłego urządzenia domowego służących do użytku obojga małżonków, które w braku odmiennej woli spadkodawcy lub darczyńcy, są objęte wspólnością ustawową także w wypadku, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę)
  3. prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom
  4. przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków np. ubrania, bielizna, sprzęt rehabilitacyjny
  5. prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie (dożywocie, użytkowanie, prawo do alimentów)
  6. przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę
  7. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków
  8. przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków (nie dotyczy to premii ani tzw. trzynastek)
  9. prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy

Zasada surogacji – na czym ona polega?

Na czym polega zasada surogacji?Pamiętajcie, że przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego wchodzą do tego majątku (chyba że przepis szczególny stanowi inaczej).

Majątkiem osobistym każdy z małżonków dysponuje samodzielnie. Aby sprzedać swoje ubrania, sprzęt sportowy czy rehabilitacyjny nie potrzebujecie zatem zgody swojej drugiej połówki.

Jakie są zasady zarządu majątkiem wspólnym i kto może go sprawować?

Prawo samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym przysługuje każdemu z małżonków. Nie jest to jednak prawo nieograniczone. Do niektórych czynności niezbędna jest zgoda drugiego małżonka (o tym niżej). Natomiast przedmiotami służącymi małżonkowi do wykonywania zawodu lub prowadzenia działalności zarobkowej zarządza samodzielnie wyłącznie małżonek wykonujący dany zawód lub prowadzący działalność zarobkową.

Małżonkowie mają obowiązek współdziałania w zakresie zarządu majątkiem wspólnym. Współdziałanie polega m.in. na udzielaniu sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym, zobowiązaniach obciążających ten majątek.

Podoba Ci się nasz artykuł?

Spokojnie, ten wpis pozostanie darmowy, ale jeśli chciałbyś przeczytać więcej artykułów takich jak ten, to zapisz się na naszego newslettera – zero spamu!

 

Kiedy potrzebuję zgody współmałżonka?

Kiedy potrzebuję zgody małżonka na rozporządzenie majątkiem?Zgoda współmałżonka jest potrzebna dla dokonania:

  • czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowana wieczystego, jak również do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków – czyli nie ma np. możliwości sprzedaży wspólnego domu bez zgody Waszej drugiej połówki
  • czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia prawa rzeczowego, którego przedmiotem jest budynek lub lokal
  • czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa
  • darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych np. nie potrzebujesz zgody małżonka, aby dać dziecku 50 zł kieszonkowego

Czy brak zgody małżonka można jakoś obejść?

Brak zgody małżonka nie przesądza jeszcze o nieważności już podpisanej umowy. Umowa zawarta bez zgody może zostać bowiem potwierdzona przez Twoją drugą połówkę. Uwaga! Ta zasada nie działa w przypadku jednostronnych czynności prawnych – ich dokonanie bez uprzedniej aprobaty małżonka powoduje, że są one nieważne!

Co natomiast w sytuacji, gdy małżonek nie wyraża zgody, ani nie chce potwierdzić umowy? W takiej sytuacji jedynym wyjściem (poza rezygnacją z zawarcia danej umowy) jest zwrócenie się do sądu o zezwolenie na dokonanie danej czynności bez zgody drugiego małżonka. Sąd udzielając takiego zezwolenia bierze pod uwagę, czy dobro rodziny wymaga dokonania owej czynności.

Nie zgadzam się na poczynania mojego małżonka! Co mogę zrobić?

Możesz się im sprzeciwić. Każdemu z małżonków przysługuje prawo sprzeciwu wobec czynności zarządu zamierzonej przez drugiego małżonka. Jak to w prawie często bywa, od tej zasady istnieją pewne wyjątki.

Sprzeciw nie dotyczy czynności:

  • związanych z bieżącymi sprawami życia codziennego
  • zmierzających do zaspokojenia zwykłych potrzeb rodziny
  • podejmowanych w ramach działalności zarobkowej

Czy sprzeciw jest skuteczny wobec osób trzecich?

To zależy od tego, czy mogły one zapoznać się z nim przed dokonaniem czynności. W przypadku, gdy osoba trzecia wiedziała o sprzeciwie jednego z małżonków, to czynność prawna, która podlegała sprzeciwowi jest nieważna.

Czy sprzeciw ostatecznie blokuje czynności małżonka?

Nie, ponieważ może on zwrócić się do sądu o zezwolenie na ich dokonanie. Sąd udzieli takiego zezwolenia, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

Czy porzucony małżonek może sam sprzedać wspólne mieszkanie?Czy małżonek porzucony, który nie zna miejsca pobytu współmałżonka, może sprzedać sam wspólne mieszkanie?

Nie. Jedynym wyjściem w takiej sytuacji jest uzyskanie zezwolenia sądu, który oceni, czy dokonanie sprzedaży jest uzasadnione dobrem rodziny.

Czy małżonkowie ponoszą odpowiedzialność całym majątkiem wspólnym za długi jednego z nich?

To zależy od tego, czy drugi małżonek wyraził zgodę na zaciągnięcie danego zobowiązania przez współmałżonka. Jeżeli wyraziłeś taką zgodę, to wierzyciel będzie mógł zaspokoić się zarówno z majątku osobistego Twojego małżonka, który zaciągnął zobowiązanie, jak i Waszego majątku wspólnego.

Jak taka zgoda wygląda? Czy potrzebna jest forma pisemna?

Przepisy nie przewidują żadnej specjalnej formy dla takiej zgody. Oznacza to, że może być ona wyrażona przez każde Twoje zachowanie, które w sposób dostateczny ujawnia Twoją wolę. W wielu przypadkach wystarczy zatem już sam brak Twojego sprzeciwu wobec danej czynności. Nie dotyczy to sytuacji, gdy dla ważności zamierzonej czynności prawnej wymagana jest forma szczególna (tak jest np. przy sprzedaży domu, dla której wymaganą formą jest akt notarialny).

Czy małżonek może zostać zupełnie wyłączony od sprawowania samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym?

O tym, co zrobić, gdy jeden z małżonków nie dostarcza środków na utrzymanie rodziny oraz lekkomyślnie zaciąga zobowiązania związane z zaspokajaniem zwykłych potrzeb rodziny pisaliśmy już w artykule na temat praw i obowiązków małżeńskich. Czy możliwe jednak jest całkowite wyłączenie jednego z małżonków od sprawowania samodzielnego zarządu nad majątkiem wspólnym?

Jak najbardziej. Ciężko zarządzać majątkiem wspólnie z osobą, która np. stale zaciąga kredyty, trwoni majątek, nie stroni od używek i w zupełnie nieodpowiedzialny sposób nie wykonuje podstawowych czynności związanych z zaspokajaniem zwykłych potrzeb rodziny i bieżącymi sprawami życia codziennego.

Jak tego dokonać?

Należy wystąpić do sądu z wnioskiem o pozbawienie samodzielnego zarządu majątkiem współmałżonka. Sąd przychyli się do wniosku, jeżeli uzna, iż istnieją ku temu ważne powody. Przepisy nie podają zamkniętego katalogu przesłanek, które mogą uzasadniać pozbawienie zarządu. Zatem to sąd decyduje, czy w danym przypadku wystąpiły owe ważne powody, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności.

Jakie są skutki wyłączenia małżonka od sprawowania zarządu majątkiem wspólnym?

Kiedy można pozbawić małżonka zarządu nad majątkiem wspólnym?Po uwzględnieniu wniosku przez sąd małżonek, który go wniósł będzie uprawniony samodzielnie decydować o wszelkich sprawach związanych z zarządem majątkiem wspólnym. Natomiast czynność prawna dokonana przez małżonka pozbawionego owego zarządu będzie nieważna. Wówczas majątek wspólny pozostanie więc pod ochroną.

Gdyby z kolei małżonek pozbawiony prawa samodzielnego zarządu blokował istotne dla rodziny czynności prawne, dla których potrzebna jest zgoda obojga małżonków, to drugi małżonek możne wówczas wystąpić z wnioskiem o ustalenie przez Sąd, że na dokonanie czynności, o których mowa wyżej zamiast zgody małżonka, będzie każdorazowo potrzebne zezwolenie Sądu.

Czy pozbawienie małżonka zarządu ma charakter trwały?

Nie. Sąd wydaje swoją decyzję, biorąc pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili orzekania. Jeżeli pozbawiony zarządu małżonek zmieni swoje postępowanie i nie będzie już powodów wyłączenia go od zarządu, np. hazardzista zerwie ze swoim nałogiem, wówczas on albo małżonek sprawujący dotychczas zarząd, ma prawo wystąpić do sądu o zmianę postanowienia w przedmiocie pozbawienia zarządu (czyli o zniwelowanie zakazu samodzielnego zarządzania majątkiem). Sąd uchyli takie postanowienie, jeżeli uzna, iż nastąpiła taka zmiana w zachowaniu współmałżonka, że sprawowanie przez niego zarządu nie zagraża już dobru rodziny.

Kiedy ustaje ustawowy ustrój wspólności majątkowej?

Istnieje kilka przyczyn powodujących ustanie ustroju ustawowego. Należą do nich:

  • ustanie małżeństwa, które może nastąpić przez śmierć jednego z małżonków, rozwód lub unieważnienie małżeństwa
  • zawarcie intercyzy
  • ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej na żądanie małżonka lub wierzyciela jednego z małżonków
  • powstanie miedzy małżonkami rozdzielności z mocy samego prawa w przypadku orzeczenia przez sąd separacji, ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia upadłości jednego z małżonków

Czy jest możliwy powrót do wspólności ustawowej?

W przypadku, gdy do ustania wspólności ustawowej dochodzi w trakcie trwania małżeństwa, jak najbardziej istnieje możliwość późniejszego powrotu do tego ustroju. Dotyczy to przypadku:

  • rozwiązania intercyzy
  • zawarcia umowy przywracającej wspólność ustawową w przypadku rozdzielności wprowadzonej przez sąd
  • uchylenia ubezwłasnowolnienia, a także umorzenia, ukończenia lub uchylenia postępowania upadłościowego
  • zniesienia separacji

Podsumowanie

Mam nadzieję, że po lekturze niniejszego artykułu zasady zarządu majątkiem wspólnym już nie będą stanowiły dla Was żadnego problemu ;). Gorąco zachęcam wszystkich małżonków do dbania zarówno o swój budżet domowy, jak i o majątek wspólnie. Dzięki temu obydwoje macie szansę zaangażować się w sprawy niezwykle istotne dla Waszego związku. Podejmując decyzje razem umacniacie łączące Was więzi oraz jesteście w stanie wypracować najbardziej optymalne rozwiązania.

Stan prawny na dzień: 19.07.2018r.

 

4 KOMENTARZE

  1. Ja jestem za tym aby ta rozdzielność majątkowa była. Później dochodzi do sytuacji, w których ludzie szarpią się za włosy, by tylko od drugiej osoby wyrwać to, „co jej się należy”. U nas to już dawno załatwione i nie ma żadnych problemów. Zdrowa relacja z pieniędzmi i finansami przekłada się na zdrową i jasną relację w związku, a do tego chyba właśnie chcemy dążyć 🙂

    • To prawda – zdrowa relacja w finansach przekłada się na zdrową relację w życiu 🙂 Najważniejsze to ustalić jasne i satysfakcjonujące obie strony zasady. Już wkrótce na blogu poruszymy temat intercyzy, aby wszyscy zainteresowani tematem Czytelnicy mogli poznać wszystkie możliwe rozwiązania jeśli chodzi o zarządzanie majątkiem w związku i wybrać to jedno, optymalne dla siebie 🙂 Serdecznie pozdrawiamy!

  2. Ciekawy i bardzo obszerny materiał. Nie interesowałem się wcześniej tematami finansowymi i bardzo zaciekawił mnie ten wpis. Będę musiał przyjrzeć się moim finansom.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Dodaj swój komentarz!
Wprowadź imię